روغن موتور برق راتو: انتخاب، کنترل و تعویض در خانه

تعویض روغن موتور برق راتو را می‌توانید در خانه و در کمتر از نیم ساعت انجام دهید، به شرطی که سه چیز را بدانید: چه روغنی بخرید، کی عوضش کنید و چطور سطحش را درست بخوانید. موتورهای راتو چهارزمانه و هواخنک‌اند و در خاموشی‌های طولانی تابستان ساعت‌ها پشت‌سرهم کار می‌کنند. در این شرایط روغن زودتر از آنچه فکر می‌کنید فرسوده می‌شود. این راهنما را در چهار بخش چیده‌ایم: انتخاب روغن، کنترل روزانه، تعویض و رفع ایرادهای رایج. هر جا عددی به مدل دستگاه بستگی دارد، آن را به دفترچه‌ی همان مدل ارجاع داده‌ایم.

بخش اول: روغن موتور برق راتو را چطور انتخاب کنیم؟

موتور بنزینی چهارزمانه روغن موتور چهارزمانه‌ی بنزینی می‌خواهد. روی ظرف روغن به دو مشخصه نگاه کنید:

1. رده‌ی API: حرف S برای موتورهای بنزینی است و حرف دوم نسل استاندارد را نشان می‌دهد؛ SJ، SL، SM و SN به ترتیب جدیدترند. برای موتورهای کوچک معمولاً SJ یا بالاتر توصیه می‌شود.
2. گرانروی SAE: عددی مثل 10W-30. عدد کنار W روان بودن در سرما را نشان می‌دهد و عدد دوم غلظت در دمای کار را.

دفترچه‌ی بسیاری از موتورهای کوچک هم‌خانواده، از جمله سری GX هوندا، روغن 10W-30 با رده‌ی SJ یا بالاتر را برای استفاده‌ی عمومی پیشنهاد می‌کنند. این یک مرجع کلی است و رده‌ی دقیق دستگاه شما را دفترچه‌ی راتو یا برچسب روی موتور مشخص می‌کند.

چند کار را هم نکنید:

• روغن دوزمانه (مخصوص اره‌موتوری و موتورهای مخلوط‌سوز) را در کارتر نریزید.
• از روغن‌های فله‌ای و بدون برچسب رده استفاده نکنید.
• روغن مخصوص دیزل‌های سنگین را جایگزین روغن بنزینی نکنید، مگر دفترچه اجازه داده باشد.

بخش دوم: کنترل سطح روغن پیش از هر بار روشن کردن

کنترل روغن فقط چند ثانیه وقت می‌گیرد و جلوی گران‌ترین خرابی موتور را می‌گیرد. این کار را پیش از هر بار روشن کردن انجام دهید:

• ☐ دستگاه روی سطح صاف است؛ گیج روی سطح کج عدد اشتباه نشان می‌دهد.
• ☐ موتور خاموش است و چند دقیقه از خاموش شدنش گذشته تا روغن پایین بیاید.
• ☐ درپوش یا گیج را باز کرده‌اید، پاکش کرده‌اید و دوباره طبق دفترچه جا زده‌اید یا روی دهانه گذاشته‌اید.
• ☐ سطح روغن بین دو علامت گیج یا تا لبه‌ی دهانه (بسته به مدل) است.
• ☐ رنگ روغن خیلی سیاه، شیری یا کف‌دار نیست.

بیشتر مدل‌های راتو سنسور کمبود روغن دارند که با کم شدن روغن موتور را خاموش می‌کند. این سنسور محافظ آخر است، نه جایگزین کنترل شما. موتوری که بارها با فعال شدن سنسور خاموش شده، احتمالاً مدتی با روغن کم کار کرده است.

چرا روغن موتور برق زودتر از روغن خودرو فرسوده می‌شود؟

خیلی‌ها برنامه‌ی تعویض روغن خودرو را در ذهن دارند و فکر می‌کنند موتور برق هم همان‌قدر صبر می‌کند. ولی شرایط کار این دو کاملاً فرق دارد. موتور خودرو با آب خنک می‌شود، فیلتر روغن دارد، حجم روغنش چند برابر است و دمایش با ترموستات کنترل می‌شود. موتور برق کوچک هواخنک است، معمولاً فیلتر روغن ندارد، حجم روغن کارترش کم است و ساعت‌ها با دور ثابت و بار نسبتاً سنگین کار می‌کند. در خاموشی‌های تابستان، هوای داغ اطراف هم خنک‌کاری را سخت‌تر می‌کند.

نتیجه این است که هر لیتر روغن در موتور برق فشار بیشتری تحمل می‌کند: دمای بالاتر، ذرات احتراق بیشتر و زمان کمتر برای خنک شدن. روغن در این شرایط زودتر رقیق می‌شود، خاصیت روان‌کاری‌اش افت می‌کند و رنگش تیره می‌شود. به همین دلیل فاصله‌ی تعویض در موتورهای کوچک بر اساس ساعت کار تعریف می‌شود، نه کیلومتر یا ماه. اگر عادت کنید ساعت کار را یادداشت کنید، هیچ‌وقت تعویض را از دست نمی‌دهید. یک برچسب ساده روی بدنه‌ی دستگاه با تاریخ و ساعت آخرین تعویض، همه‌ی اعضای خانواده یا همکاران مغازه را هم در جریان می‌گذارد.

بخش سوم: زمان تعویض روغن موتور برق راتو

برنامه‌ی تعویض دو بخش دارد:

اگر دستگاه کم کار می‌کند و به ساعت تعویض نمی‌رسد، دست‌کم سالی یک بار روغن را عوض کنید. روغنی که یک سال در کارتر مانده، حتی اگر کم کار کرده باشد، رطوبت جذب کرده و کیفیتش افت کرده است.

سناریوی نمونه: یک مغازه با خاموشی روزانه

این مثال فرضی است. مغازه‌ای را تصور کنید که در فصل گرم هر روز حدود سه ساعت موتور برق راتو را روشن می‌کند. در شش روز کاری هفته، این می‌شود حدود هجده ساعت در هفته و هفتاد و دو ساعت در ماه. اگر دفترچه‌ی دستگاه فاصله‌ی تعویض را برای مثال پنجاه ساعت گفته باشد، این مغازه‌دار باید تقریباً هر سه هفته روغن را عوض کند. بیشتر کسانی که این حساب را نمی‌کنند، روغن را یک بار در کل تابستان عوض می‌کنند و موتور در عمل دو برابر فاصله‌ی مجاز با روغن کهنه کار کرده است.

بخش چهارم: مراحل تعویض روغن در خانه

وسایل لازم: روغن مناسب به اندازه‌ی حجم کارتر (بسته به مدل؛ از دفترچه بخوانید)، ظرف تخلیه، آچار پیچ تخلیه در صورت وجود، قیف، دستمال و یک تکه مقوا. مراحل:

1. دستگاه را دو سه دقیقه روشن کنید تا روغن کمی گرم و رقیق شود، بعد خاموشش کنید و صبر کنید بدنه آن‌قدر خنک شود که دست بزنید.
2. مقوا را زیر دستگاه بگذارید و دستگاه را روی سطح صاف نگه دارید.
3. درپوش پرکردن روغن را باز کنید تا هوا وارد شود.
4. پیچ تخلیه را باز کنید. اگر مدل شما پیچ تخلیه ندارد، دستگاه را آرام به سمت دهانه‌ی روغن کج کنید و مراقب باشید کاربراتور و فیلتر هوا بالا بمانند.
5. بگذارید روغن کامل تخلیه شود.
6. پیچ را با واشر سالم ببندید.
7. روغن تازه را آرام و با قیف بریزید و مرتب با گیج کنترل کنید.
8. درپوش را ببندید، روغن‌های ریخته را پاک کنید و دستگاه را چند دقیقه روشن کنید.
9. بعد از خاموش کردن و کمی صبر، سطح را دوباره بسنجید.

تذکر محیط زیستی: روغن سوخته را در چاه، جوی یا باغچه نریزید. در ظرف دربسته به تعویض‌روغنی یا مرکز جمع‌آوری تحویل دهید.

اگر ترجیح می‌دهید این کار را به ما بسپارید یا برای خرید روغن و قطعه‌ی مصرفی مشاوره می‌خواهید، با ‎۰۲۱ ۹۱۰۹ ۷۱۸۶ تماس بگیرید. فروشگاه شهر موتور برق در تهران، خیابان سعدی جنوبی، پاساژ صدقی‌نژاد است.

ایرادهای رایج مربوط به روغن

اگر یکی از این نشانه‌ها را دیدید، علت را جدی بگیرید:

• دود آبی یا سفید از اگزوز: ممکن است روغن بیش از حد پر شده باشد یا دستگاه کج مانده باشد. اگر با سطح درست هم ادامه داشت، احتمال روغن‌سوزی هست.
• روغن شیری‌رنگ: رطوبت یا آب وارد کارتر شده است. روغن را عوض کنید و محل نگهداری دستگاه را خشک‌تر کنید.
• روغن با بوی بنزین: بنزین به کارتر نشت کرده؛ معمولاً از کاربراتور. تا رفع ایراد، دستگاه را روشن نکنید.
• کم شدن مداوم روغن: نشتی از واشرها یا روغن‌سوزی؛ تعمیرکار باید بررسی کند.
• خاموش شدن مکرر با سطح درست: سنسور روغن یا سیم آن ایراد دارد.

سرویس‌هایی که هم‌زمان با تعویض روغن انجام دهید

هر بار که روغن را عوض می‌کنید، این سه سرویس را هم انجام دهید تا موتور کامل سرحال بماند. اول فیلتر هوا را باز کنید و تمیز کنید؛ فیلتر کثیف موتور را پرسوخت می‌کند و روغن را زودتر سیاه می‌کند. دوم شمع را بازدید کنید و اگر دوده یا خوردگی دارد، تمیز یا تعویض کنید. سوم پره‌های خنک‌کاری روی سیلندر و دریچه‌های کاور را از گردوخاک و برگ پاک کنید؛ موتوری که خوب خنک نشود، روغنش را می‌سوزاند. این سرویس‌ها برای همه‌ی مدل‌های راتو، از موتور برق راتو 3500 تا مدل‌های بزرگ‌تر، یکسان است.

تفاوت تعویض روغن در مدل‌های روباز، سایلنت و اینورتر

در مدل‌های روباز، دهانه و پیچ تخلیه در دسترس‌اند و کار ساده است. در مدل‌های موتور برق سایلنت، موتور داخل کاور است و باید دریچه‌ی سرویس را باز کنید. در مدل‌های کوچک موتور برق اینورتر، اغلب پیچ تخلیه وجود ندارد و تخلیه با کج کردن دستگاه انجام می‌شود؛ قیف لوله‌بلند و دستمال کافی کار را تمیزتر می‌کند. در همه‌ی این مدل‌ها، حجم روغن کارتر بسته به مدل است و معیار نهایی، گیج روغن است.

یک نکته‌ی عملی برای مدل‌های سایلنت: چون کاور گرما را بیشتر نگه می‌دارد، روغن این مدل‌ها در کار طولانی داغ‌تر می‌شود. اگر دستگاه شما سایلنت است و در تابستان ساعت‌ها پشت‌سرهم کار می‌کند، فاصله‌ی تعویض را کمی کوتاه‌تر از حداکثر مجاز دفترچه بگیرید و دریچه‌های ورود و خروج هوای کاور را همیشه باز و تمیز نگه دارید.

انتخاب روغن در فصل‌های مختلف

گرانروی روغن باید با دمای محیطی که دستگاه در آن کار می‌کند هماهنگ باشد. در بیشتر شهرهای ایران، روغن چندمنظوره‌ای که دفترچه برای استفاده‌ی عمومی گفته، در همه‌ی فصل‌ها کار می‌کند. ولی در دو حالت به فصل توجه کنید. اول در مناطق خیلی سرد که دستگاه در زمستان بیرون می‌ماند؛ آنجا روغنی با عدد W پایین‌تر روشن شدن صبحگاهی را آسان‌تر می‌کند. دوم در مناطق خیلی گرم جنوبی که دستگاه در تابستان ساعت‌ها پشت‌سرهم کار می‌کند؛ اگر دفترچه اجازه داده، روغنی با عدد دوم بالاتر در دمای بالا پایداری بیشتری دارد. جدول گرانروی بر اساس دما معمولاً در دفترچه‌ی دستگاه آمده است؛ همان را مرجع بگذارید و از تجربه‌ی دیگران برای خودروهایشان استفاده نکنید.

انبار کردن دستگاه و روغن

اگر موتور برق را برای چند ماه کنار می‌گذارید، پیش از انبار روغن را عوض کنید و چند دقیقه روشنش کنید تا روغن تازه همه‌جا برسد. بعد شیر سوخت را ببندید و بگذارید موتور تا خالی شدن کاربراتور کار کند. دستگاه را در جای خشک و با تهویه نگه دارید و رویش پوشش پارچه‌ای بکشید. هنگام راه اندازی دوباره، پیش از هر چیز رنگ و سطح روغن را ببینید؛ اگر شیری شده بود، دوباره عوضش کنید. این برنامه برای هر موتور برق خانگی که فقط در فصل خاموشی کار می‌کند ضروری است.

سؤالات متداول

روغن موتور برق راتو چند لیتر است؟

بسته به مدل و حجم موتور فرق می‌کند. عدد دقیق را از دفترچه یا برگه‌ی مشخصات بخوانید و هنگام پر کردن، گیج را معیار بگذارید.

هر چند ساعت باید روغن موتور برق راتو را عوض کرد؟

فاصله‌ی دقیق را دفترچه‌ی مدل می‌گوید. اولین تعویض بعد از دوره‌ی آب‌بندی است و بعد از آن بر اساس ساعت کار یا دست‌کم سالی یک بار.

روغن سنتتیک برای موتور برق راتو بهتر است؟

روغن سنتتیک پایداری بیشتری در گرما و سرما دارد، ولی روغن معدنی با رده و گرانروی درست هم کاملاً مناسب است. مهم‌تر از نوع روغن، تعویض به‌موقع است.

اگر روغن را کم بریزم چه می‌شود؟

سنسور روغن ممکن است موتور را خاموش کند. اگر سنسور کار نکند، موتور با روغن کم داغ می‌کند و یاتاقان‌ها و سیلندر آسیب می‌بینند.

آیا باید فیلتر روغن را هم عوض کنم؟

بیشتر موتور برق‌های بنزینی کوچک فیلتر روغن جدا ندارند و فقط روغن عوض می‌شود. اگر مدل شما فیلتر دارد، طبق دفترچه هم‌زمان عوضش کنید.

روغن موتور برق را از کجا تهیه کنم؟

از فروشگاه‌های معتبر لوازم موتوری با برچسب رده‌ی مشخص. برای مشاوره در انتخاب روغن مناسب مدل خود با ما تماس بگیرید.

جمع‌بندی

تعویض روغن موتور برق راتو چهار قاعده دارد: روغن چهارزمانه با رده‌ی درست، کنترل گیج پیش از هر روشن کردن، اولین تعویض زودهنگام و تعویض‌های بعدی بر اساس ساعت کار. برای دیدن مدل‌های موتور برق راتو یا مشاوره درباره‌ی سرویس، با ‎۰۹۰۱ ۷۹۷ ۸۶۰۶ تماس بگیرید. اگر هنوز دستگاه نخریده‌اید، فهرست کامل موتور برق فروشگاه را ببینید و مدلی انتخاب کنید که دسترسی به دهانه‌ی روغن و پیچ تخلیه‌اش راحت باشد؛ همین جزئیات کوچک سرویس دوره‌ای را سال‌ها آسان‌تر می‌کند.

منابع

• API: Engine Oil Categories
• Honda Engines: Owner's Manuals
• EPA: Managing, Reusing and Recycling Used Oil