موتور برق جوشکاری
برای دستگاه جوش، موتور برق را بر اساس جریان جوش و توان ورودی دستگاه انتخاب کنید، نه بر اساس عدد روی عنوان. قاعده‌ی خلاصه: دستگاه جوش ۱۶۰ آمپری معمولاً به مولد حدود ۷ کاوا و جوش ۲۰۰ آمپری به حدود ۹ تا ۱۰ کاوا نیاز دارد. دسته‌ی موتور برق جوشکاری در شهر موتور برق در حال حاضر دو مدل دیزلی لوتیان ۸٫۵ کیلووات دارد که برای جوش‌های تا حدود ۱۶۰ آمپر در کار پیوسته و تا حدود ۲۰۰ آمپر در کار با وقفه مناسب‌اند. این صفحه به‌صورت پرسش و پاسخ و فرمول چیده شده تا بتوانید با پلاک دستگاه خودتان محاسبه کنید و بعد تصمیم بگیرید. مشخصات از صفحه‌ی زنده‌ی محصول (۲۵ مهر ۱۴۰۵) گرفته شده و قیمت در متن نیامده است.
پرسش اول: موتور برق جوشکاری برای دستگاه من چه توانی دارد؟
پلاک دستگاه جوش معمولاً جریان خروجی (آمپر) و گاهی توان ورودی (kVA) را می‌دهد. اگر توان ورودی روی پلاک هست، همان را ملاک بگیرید. اگر نیست، از تخمین زیر کمک بگیرید:
- ولتاژ قوس جوش الکترود دستی: U = ۲۰ + ۰٫۰۴ × I (I جریان جوش به آمپر).
- توان خروجی: P = U × I.
- توان ورودی: خروجی را بر بازده تقسیم کنید (برای اینورتر تقریباً ۰٫۸ فرض می‌کنیم).
- توان ظاهری مولد: توان ورودی را بر ضریب توان تقسیم کنید (فرض ما ۰٫۷۵؛ اینورترهای دارای اصلاح ضریب توان کمتر می‌خواهند).
با این فرض‌ها جدول زیر برای جوش الکترود دستی در بار کامل به دست می‌آید. اعداد تخمینی‌اند و جای پلاک دستگاه را نمی‌گیرند:
| جریان جوش | ولتاژ قوس | توان خروجی | توان ورودی (بازده ۰٫۸) | مولد لازم (کاوا) |
|---|---|---|---|---|
| ۱۲۰ آمپر | ۲۴٫۸ ولت | ۳٫۰ کیلووات | ۳٫۷ کیلووات | حدود ۵ |
| ۱۶۰ آمپر | ۲۶٫۴ ولت | ۴٫۲ کیلووات | ۵٫۳ کیلووات | حدود ۷ |
| ۲۰۰ آمپر | ۲۸ ولت | ۵٫۶ کیلووات | ۷٫۰ کیلووات | حدود ۹٫۳ |
| ۲۵۰ آمپر | ۳۰ ولت | ۷٫۵ کیلووات | ۹٫۴ کیلووات | حدود ۱۲٫۵ |
تفاوت کیلووات و کاوا را اگر مرور می‌خواهید، تعریف توان فعال و ظاهری در Wikipedia: Electric power آمده است. راهنمای انتخاب بر اساس توان هم در دسته‌ی موتور برق 5 کیلووات و موتور برق 8.5 کیلووات هست.
پرسش دوم: چرا موتور برق ساده‌ی بنزینی همیشه جوابگو نیست؟
سه دلیل وجود دارد:
- جریان لحظه‌ای. هنگام برقراری قوس، دستگاه جریان بیشتری می‌کشد و ولتاژ مولد می‌افتد؛ مولد با پیک ضعیف قوس را ناپایدار می‌کند.
- ضریب توان پایین. بسیاری از دستگاه‌ها با ضریب توان کمتر از ۱ کار می‌کنند و کاوا مهم‌تر از کیلووات است.
- کار طولانی. جوشکاری ساختمانی ساعت‌ها پیوسته است و موتور هوا‌خنک کوچک زیر بار سنگین زود داغ می‌شود.
به همین دلیل در کار جوش، مولدی که توان پیوسته‌ی کافی و AVR دارد و موتور دیزلی با دوام بیشتر انتخاب مناسب‌تری است. رده‌ی دیزلی را در موتور برق دیزلی و مولدهای بزرگ‌تر را در دیزل ژنراتور ببینید.
پرسش سوم: مدل‌های موجود چه می‌دهند؟
دو مدل لوتیان ۸GF در این دسته هستند. مشخصات ثبت‌شده در صفحه‌ی محصول (برای هر دو یکسان است):
| مورد | مقدار |
|---|---|
| توان پیک / پیوسته | ۸٫۵ / ۸ کیلووات |
| فاز | تک‌فاز |
| شدت جریان | ۳۸ آمپر |
| موتور | چهارزمانه تک‌سیلندر، هوا‌خنک، دیزلی |
| دور موتور | ۳۰۰۰ دور بر دقیقه |
| باک | ۱۲٫۵ لیتر |
| سنسور سطح روغن | دارد |
| وزن | ۱۲۰ کیلوگرم |
| صدا | ۷۸ دسی‌بل |
| ابعاد | ۵۰×۴۵×۸۹ سانتی‌متر |
| استارت | کلید و هندلی |
| کاربرد ثبت‌شده | صنعتی، ساختمانی، جوشکاری، کارگاه |
حساب جریان: ۲۳۰ ولت × ۳۸ آمپر ≈ ۸٫۷ کاوا، که با پیک ۸٫۵ و پیوسته‌ی ۸ کیلووات سازگار است. بر اساس جدول بالا، این دستگاه برای جوش تا ۱۶۰ آمپر در بار کامل (حدود ۷ کاوا) حاشیه دارد و برای ۲۰۰ آمپر (حدود ۹٫۳ کاوا) باید روی چرخه‌ی کار دستگاه جوش حساب کنید: جوشکاری واقعی همیشه با وقفه است و میانگین توان کمتر از بار کامل است. این نتیجه تخمین ماست و آزمون عملی با دستگاه خودتان لازم است.
لوتیان 8GF-NE: نسخه‌ی روباز
این نسخه با چرخ و دسته (چمدانی)، عقربه‌ای بودن نمایشگر و همان مشخصات بالا عرضه می‌شود. تصویر صفحه‌ی آن ۲۸۰ پیکسل است و کوچک‌تر از حد مجاز، پس در این صفحه نیامده است.
لوتیان 8GF-LDE: نسخه‌ی سایلنت
نسخه‌ی سایلنت همان توان را در بدنه‌ی صدا‌گیر ارائه می‌کند. توجه: در جدول مشخصات صفحه‌ی 8GF-LDE، خانه‌ی «مدل» هنوز 8GF-NE نوشته شده و بقیه‌ی ردیف‌ها (از جمله ۷۸ دسی‌بل و ۱۲۰ کیلوگرم) با نسخه‌ی روباز یکی است. احتمالاً داده کپی شده؛ پیش از خرید از کارشناس بپرسید وزن و صدای دقیق نسخه‌ی سایلنت چقدر است. برای مقایسه‌ی بدنه‌های کم‌صدا، دسته‌ی موتور برق سایلنت را ببینید.
مشاوره‌ی خرید: ۰۲۱ ۹۱۰۹ ۷۱۸۶ یا ۰۹۰۱ ۷۹۷ ۸۶۰۶ (مدل و جریان دستگاه جوش خود را بفرستید)
پرسش چهارم: باک ۱۲٫۵ لیتری چند ساعت جوش می‌دهد؟
برگه‌ی این دو مدل مصرف ساعتی را ثبت نکرده است، پس عدد قطعی نمی‌دهیم. فقط روش محاسبه: ساعت کار = ظرفیت باک ÷ مصرف ساعتی. اگر مصرف در بار ۷۵ درصد ۲ لیتر بر ساعت باشد، باک ۱۲٫۵ لیتری حدود ۶ ساعت می‌دهد؛ اگر ۲٫۵ لیتر باشد، حدود ۵ ساعت. اینها مثال حساب‌اند، نه مصرف مدل. برای یک روز کاری ۸ ساعته کنستر گازوییل کنار دستگاه داشته باشید و فقط با موتور خاموش و خنک سوخت‌گیری کنید.
پرسش پنجم: ایمنی کار با مولد در کارگاه چیست؟
- مرکز کنترل بیماری آمریکا (CDC) می‌گوید مولد باید بیرون از فضای بسته کار کند؛ ورودی هوا و اگزوز در فضای بسته مونوکسید کربن جمع می‌کند. در کارگاه سرپوشیده اگزوز را به بیرون هدایت کنید و آشکارساز مونوکسید کربن بگذارید.
- صدا: ۷۸ دسی‌بل کمتر از حد ۸۵ دسی‌بل (A) توصیه‌ی NIOSH برای هشت ساعت مواجهه است؛ ولی گرمای جوش و سر و صدای ابزار دیگر را هم حساب کنید و در صورت لزوم از گوشی محافظ استفاده کنید.
- اتصال به تابلو یا دستگاه حتماً با کابل مناسب و زمین‌شده باشد.
- دستگاه جوش را با فاصله از مولد بگذارید تا گرمای هر دو روی هم جمع نشود.
سناریوی نمونه: جوشکاری سازه در یک پروژه‌ی ساختمانی
فرض کنید با اینورتر ۱۶۰ آمپر، سنگ‌فرز ۸۵۰ واتی و یک پروژکتور ۲۰۰ واتی کار می‌کنید. بار هم‌زمان در بدترین حالت: جوش ۵٫۳ کیلووات ورودی + سنگ‌فرز ۰٫۸۵ + پروژکتور ۰٫۲ ≈ ۶٫۴ کیلووات. با قاعده‌ی ۸۰ درصد، توان پیوسته‌ی لازم ۸ کیلووات است، که دقیقاً توان اسمی مدل 8GF است. در عمل جوش و سنگ‌فرز هم‌زمان کار نمی‌کنند و حاشیه بیشتر می‌شود. اگر جوش ۲۰۰ آمپر هم لازم شود، بار به حدود ۸٫۱ کیلووات می‌رسد و باید یا چرخه‌ی کار را کم کنید یا مولد قوی‌تر بگیرید. اعداد فرضی‌اند.
انواع جوش و تأثیرشان بر انتخاب موتور برق جوشکاری
الکترود دستی (MMA). رایج‌ترین روش در کارگاه و ساختمان است. جریان زیاد و قوس ناپایدار دارد، پس به مولدی با ولتاژ پایدار نیاز دارد. محاسبه‌ی جدول بالا برای همین روش است.
جوش آرگون (TIG). جریان کمتر ولی حساسیت به شکل موج و نوسان ولتاژ بیشتر است. اگر دستگاه TIG اینورتری دارید، AVR و مولد بدون نوسان مهم‌تر از کیلووات اضافه است. شروع قوس با فرکانس بالا ممکن است در مولدهای ضعیف مشکل ایجاد کند.
جوش گاز محافظ (MIG/MAG). علاوه بر منبع جوش، موتور سیم‌کش و گاهی کولر آب هم برق می‌کشد. جمع بار را با همه‌ی متعلقات بنویسید.
برش پلاسما. مصرف ناگهانی و زیاد دارد؛ پلاک دستگاه را ملاک بگیرید و بیشتر مایل به رده‌ی ۹ کاوا به بالا باشید.
چرخه‌ی کار (Duty Cycle) را جدی بگیرید
روی پلاک هر دستگاه جوش عددی مثل «۶۰ درصد در ۲۰۰ آمپر» نوشته شده است. یعنی در هر ده دقیقه، دستگاه می‌تواند شش دقیقه با ۲۰۰ آمپر کار کند و چهار دقیقه استراحت لازم دارد. برای موتور برق جوشکاری یعنی میانگین بار خیلی کمتر از اوج است. مثلاً اگر دستگاه ۲۰۰ آمپری در ۶۰ درصد کار کند، میانگین توان ورودی حدود ۰٫۶ × ۷ ≈ ۴٫۲ کیلووات است (با فرض‌های جدول). ولی مولد باید لحظه‌های اوج را هم تاب بیاورد، پس اندازه‌گیری مولد بر اساس اوج و حرارت آن بر اساس میانگین است. این تفاوت دلیل اصلی است که بعضی جوشکاران با مولد ۶ کیلوواتی برای ۲۰۰ آمپر جوش می‌زنند و بعضی نمی‌توانند.
چه چیزهایی کنار موتور برق جوشکاری بخریم؟
- کابل رابط ضخیم. برای ۸ کیلووات تک‌فاز، سیم دست‌کم ۴ میلی‌متر مربع و کوتاه مناسب است؛ اندازه‌ی دقیق را برقکار تعیین کند.
- کلید محافظ جان یا قطع‌کن مناسب برای تابلوی کارگاه.
- کنستر سوخت دربسته.
- زمین‌کن طبق دفترچه.
- سایبان در برابر باران، چون رطوبت به آلترناتور آسیب می‌زند.
ایرادهای رایج راه‌اندازی در کارگاه
اگر قوس لرزش دارد، اول جریان جوش و کابل را بررسی کنید، سپس ولتاژ بی‌باری مولد را. اگر مولد زیر بار افت می‌کند و موتور دود سیاه می‌دهد، بار از توان دستگاه بیشتر است. اگر مولد بعد از چند دقیقه خاموش می‌شود، سنسور روغن را بررسی کنید؛ هر دو مدل 8GF سنسور سطح روغن دارند و در سطح کم خاموش می‌شوند.
چک‌لیست خرید موتور برق جوشکاری
- پلاک دستگاه جوش: جریان، توان ورودی (kVA) و چرخه‌ی کار را یادداشت کنید.
- توان پیوسته‌ی مولد را با ضریب ۸۰ درصد مقایسه کنید.
- AVR، سنسور روغن و نمایشگر در برگه ثبت شده باشد.
- وزن و جابه‌جایی: ۱۲۰ کیلوگرم یعنی چرخ و دسته ضروری است.
- سوخت: دیزل یا بنزین، و دسترسی به آن در محل پروژه.
- صدا: اگر کارگاه در محیط مسکونی است، نسخه‌ی سایلنت را بررسی کنید.
- گارانتی و خدمات پس از فروش را کتبی بگیرید.
موتور برق جوشکاری یا دستگاه جوش موتوردار؟
بعضی کارگاه‌ها به‌جای مولد و دستگاه جوش جدا، «جوش موتوردار» می‌خرند که موتور و ژنراتور جوش در یک بدنه است. مزیتش سادگی و عیبش این است که فقط برای جوش به کار می‌رود. موتور برق جوشکاری جداگانه انعطاف بیشتری دارد: در همان کارگاه می‌تواند سنگ‌فرز، چراغ و پمپ را هم برق بدهد و اگر دستگاه جوش خراب شد، فقط همان را عوض می‌کنید. برای کارگاهی که چندین کار متفاوت دارد، این انعطاف معمولاً می‌ارزد. این مقایسه نظر راهنمای ماست و بسته به پروژه‌ی شما ممکن است عوض شود.
بنزینی یا دیزلی برای جوشکاری؟
مولد بنزینی ارزان‌تر، سبک‌تر و راه‌اندازی‌اش ساده‌تر است و برای جوش‌های کوتاه و متناوب کافی است. مولد دیزلی در کار پیوسته و سنگین، گشتاور و دوام بیشتری دارد و مصرف سوخت ساعتی معمولاً کمتر است، ولی سنگین‌تر (۱۲۰ کیلوگرم در این دو مدل) و پرهزینه‌تر است. اگر ماهانه چند ساعت جوش می‌زنید بنزینی کفایت می‌کند؛ اگر هر روز چند ساعت پیوسته کار می‌کنید، دیزل منطقی‌تر است.
اشتباه‌های رایج
- نگاه کردن به کیلووات به‌جای کاوا. جوش به کاوا حساس است.
- گرفتن توان جوش از روی عنوان. پلاک دستگاه جوش را ببینید.
- استفاده از سیم رابط نازک. افت ولتاژ قوس را ناپایدار می‌کند.
- روشن کردن مولد در فضای بسته. خطر مونوکسید کربن.
- بی‌توجهی به گرمای محیط. مولد هوا‌خنک در آفتاب مستقیم زود داغ می‌شود.
نگهداری
نگهداری منظم عمر مولد را در کار سنگین جوشکاری چند برابر می‌کند و از خاموشی وسط کار جلوگیری می‌کند. روغن موتور دیزلی را طبق دفترچه و معمولاً پس از ۵۰ ساعت اول عوض کنید، فیلتر گازوییل و هوا را در محیط گرد و خاکی کارگاه بیشتر بازبینی کنید و دستگاه را قبل از خاموشی چند دقیقه بدون بار کار بدهید تا خنک شود. در پایان هر هفته‌ی کاری بدنه و دریچه‌های هوا را از براده و غبار تمیز کنید.
چه زمانی مولد بزرگ‌تر یا سه‌فاز لازم است؟
اگر دو جوشکار هم‌زمان کار می‌کنند، یا الکتروموتور سه‌فاز و پمپ هم در کارگاه دارید، رده‌ی بالاتر لازم است. موتور برق سه فاز و موتور برق کارگاهی و صنعتی را ببینید. با برندهای موتور برق هم می‌توانید مقایسه کنید، و صفحه‌ی اصلی موتور برق همه‌ی دسته‌ها را دارد.
برای راهنمایی رایگان، با کارشناسان شهر موتور برق تماس بگیرید یا به نشانی تهران، خیابان سعدی جنوبی، پاساژ صدقی‌نژاد مراجعه کنید.
مشاوره‌ی خرید: ۰۲۱ ۹۱۰۹ ۷۱۸۶
پرسش‌های متداول
برای جوش ۲۰۰ آمپر چه مولدی لازم است؟ با فرض‌های جدول بالا حدود ۹٫۳ کاوا در بار کامل؛ با وقفه‌ی کار کمتر هم می‌شود. پلاک دستگاه را ملاک بگیرید.
آیا موتور برق دیزلی برای جوش بهتر است؟ برای کار طولانی و صنعتی معمولاً بله، چون دوام و گشتاور بیشتری دارد؛ ولی سنگین‌تر و گران‌تر است.
جوش با موتور برق ۵ کیلووات ممکن است؟ برای جوش تا حدود ۱۲۰ آمپر بله؛ بیشتر از آن حاشیه کم می‌شود.
آیا مولد جوشکاری به AVR نیاز دارد؟ بله، پایداری ولتاژ مهم است؛ پیش از خرید وجود AVR را در برگه ببینید.
آیا می‌توان هم‌زمان جوش و ابزار دیگر وصل کرد؟ فقط اگر جمع بار از ۸۰ درصد توان پیوسته بیشتر نشود.
گارانتی دارد؟ برای هر دو مدل «دارد» ثبت شده؛ جزئیات را از کارشناس بپرسید.
