موتور برق 6 تا 10 کیلووات

موتور برق ۶ تا ۱۰ کیلووات رده‌ی کارگاه کوچک، ویلا و ساختمان است؛ جایی که بار هم‌زمان از چند کولر و یخچال تا یک الکتروموتور سه‌فاز می‌رسد. بیشترین اشتباه خریداران در این رده سه عدد است که کنار هم می‌آیند و با هم نمی‌خوانند: کیلووات، کاوا (کیلوولت‌آمپر) و فاز. این صفحه این سه را قدم‌به‌قدم باز می‌کند، سپس مدل‌های موجود در شهر موتور برق را با همین روش می‌سنجد. مشخصات از صفحه‌ی زنده‌ی هر محصول (بررسی ۲۵ مهر ۱۴۰۵) گرفته شده است و قیمت در متن نیامده، چون بارها تغییر می‌کند. اگر فقط می‌خواهید بدانید «۶ تا ۱۰ کیلووات» برای شما درست است یا نه، ابتدا بخش اول را بخوانید.

آیا موتور برق ۶ تا ۱۰ کیلووات برای شما درست است؟

این رده معمولاً در سه حالت انتخاب خوبی است:

• خانه یا ویلا با چند کولر گازی، یخچال، پمپ آب و روشنایی که می‌خواهید هم‌زمان کار کنند.
• کارگاه سبک با یک یا دو الکتروموتور و ابزار برقی.
• پشتیبان ساختمان که برای قطعی طولانی برق، آسانسور کوچک یا پمپ را زنده نگه می‌دارد.

اگر بار شما زیر ۵ کیلووات است، دسته‌ی موتور برق 5 کیلووات ارزان‌تر و سبک‌تر است. اگر بار از حدود ۹ کیلووات می‌گذرد، موتور برق 10 کیلو وات و بالاتر را ببینید. برای مرور همه‌ی بازه‌های توان، دسته‌ی موتور برق بر اساس توان یک‌جا جمع شده است.

گام اول: کیلووات و کاوا یک چیز نیستند

کیلووات (kW) توان واقعی است و کیلوولت‌آمپر (kVA) توان ظاهری. رابطه‌ی ساده‌شان:

kW ≈ kVA × ضریب توان

برای موتور برق‌های خانگی و کارگاهی ضریب توان را معمولاً ۰٫۸ فرض می‌کنند. یعنی مولد ۸ کاوا حدود ۶٫۴ کیلووات توان واقعی می‌دهد. این دقیقاً همان رابطه‌ای است که در عنوان یکی از محصولات فروشگاه می‌بینید: «۶٫۴ کیلووات (۸ کاوا)». پس اگر فروشنده‌ای عدد کاوا را به‌جای کیلووات بنویسد، ظرفیت واقعی حدود ۲۰ درصد کمتر از چیزی است که حس می‌کنید.

کاوا (kVA)	کیلووات تقریبی (×۰٫۸)
۷٫۵	۶٫۰
۸	۶٫۴
۱۰	۸٫۰
۱۲٫۵	۱۰٫۰

اعداد جدول بر پایه‌ی فرض ضریب توان ۰٫۸ هستند؛ ضریب توان واقعی بارهای شما (موتور، کمپرسور، شارژر) متفاوت است. منبع تعریف توان ظاهری و واقعی: Wikipedia: Electric power.

گام دوم: پیک یا پیوسته؟

بیشتر مدل‌ها دو عدد دارند: پیک برای چند ثانیه و پیوسته (اسمی) برای کار ساعت‌ها. یک الکتروموتور یا کمپرسور هنگام راه‌اندازی چند برابر جریان کار عادی می‌کشد، پس به پیک نیاز دارید؛ ولی هزینه‌ی سوخت و گرمای دستگاه را بار پیوسته تعیین می‌کند. قاعده‌ی ساده: جمع بار پیوسته را حداکثر تا ۸۰ درصد توان اسمی ببندید و بزرگ‌ترین موتور را با ضریب راه‌اندازی جدا بررسی کنید. این قاعده تجربی است، نه استاندارد؛ دفترچه‌ی دستگاه ملاک نهایی است.

گام سوم: تک‌فاز یا سه‌فاز

مولد تک‌فاز ۲۳۰ ولت می‌دهد و برای خانه و ابزار معمولی است. مولد سه‌فاز ۳۸۰ ولت دارد و برای الکتروموتورهای صنعتی، جوش و پمپ‌های سه‌فاز لازم است. در سه‌فاز توان از رابطه‌ی زیر می‌آید:

P ≈ √۳ × V × I (با ضریب توان ۱)

نکته‌ی مهم: در بسیاری از مدل‌های کوچک، توان اسمی بین دو حالت تقسیم می‌شود، نه اینکه هر دو حالت هم‌زمان کامل باشند. برای مقایسه‌ی کامل‌تر دسته‌ی موتور برق سه فاز را ببینید.

مدل‌ها را با همین سه گام بسنجیم

کینگ وی K6000E و K6000E-T: کار با دو ولتاژ

برگه‌ی هر دو مدل ۶ کیلووات پیک و ۵٫۵ کیلووات پیوسته، موتور تک‌سیلندر چهارزمانه‌ی هوا‌خنک با ۱۵ اسب بخار، باک ۲۵ لیتر، روغن ۱ لیتر، سیم‌پیچ تمام مس، AVR، سنسور روغن و نمایشگر را ثبت کرده است. حساب جریان:

• حالت تک‌فاز: ۲۳۰ ولت × ۲۷ آمپر ≈ ۶٫۲ کیلووات. با پیک ۶ کیلووات می‌خواند.
• حالت سه‌فاز: ۱٫۷۳۲ × ۳۸۰ ولت × ۹ آمپر ≈ ۵٫۹ کیلووات. کمی بالاتر از ۵٫۵ پیوسته است، پس سه‌فاز را نزدیک سقف می‌گیرید.
• ۱۵ اسب بخار ≈ ۱۱ کیلووات مکانیکی (هر اسب بخار حدود ۰٫۷۴۶ کیلووات)؛ بخش قابل‌توجهی از آن در آلترناتور و تلفات از دست می‌رود، پس این عدد را با خروجی برقی یکی نگیرید.

وزن ۸۷ کیلوگرم و صدای ۹۷ دسی‌بل را جدی بگیرید: دستگاه با چرخ و دسته جابه‌جا می‌شود، ولی بدون گوشی محافظ نباید کنارش ایستاد (توصیه‌ی NIOSH برای مواجهه‌ی هشت‌ساعته ۸۵ دسی‌بل است). جدول مشخصات K6000E در صفحه‌ی محصول دقیقاً همان K6000E-T است (مدل و فاز به‌صورت «تکفاز» و «تکفاز, سه فاز» فرق دارند)، پس پیش از خرید از کارشناس بپرسید کدام را می‌گیرید. صفحه‌ی مدل سه‌فاز: K6000E-T.

مشاوره‌ی خرید: ‎۰۲۱ ۹۱۰۹ ۷۱۸۶ یا ‎۰۹۰۱ ۷۹۷ ۸۶۰۶

کینگ مکس KD13500DXE: سه عدد، سه جواب

عنوان محصول ۶٫۴ کیلووات (۸ کاوا) می‌گوید، برگه‌ی فنی توان اسمی «۸٫۸ کاوا»، ولتاژ ۲۲۰ ولت و جریان ۳۲ آمپر ثبت کرده است. حساب:

• ۲۲۰ ولت × ۳۲ آمپر = ۷٫۰۴ کیلوولت‌آمپر، نه ۸٫۸.
• ۸ کاوا × ۰٫۸ = ۶٫۴ کیلووات، که با عنوان می‌خواند.
• ۸٫۸ کاوا × ۰٫۸ ≈ ۷٫۰ کیلووات، که با عنوان نمی‌خواند.

یعنی توان اسمی، عدد عنوان و حاصل ولت × آمپر با هم یکی نیستند. این ناهمخوانی در دفترچه‌ی فروشنده باید روشن شود؛ تا آن موقع برای برنامه‌ریزی عدد محافظه‌کارانه‌ی ۶٫۴ کیلووات را بگیرید. عکس این محصول ۹۴۳ پیکسل است و برای نمایش در این صفحه کوچک بود.

کوپر CP6500FSW و CP8000FSW

CP6500FSW باک ۲۵ لیتر، روغن ۱ لیتر، سیم‌پیچ مس ۱۰۰٪، AVR، نمایشگر و نشانگر سطح سوخت دارد و گارانتی ۱۰ ساله ثبت شده است. توجه کنید که توان ۶٫۵ کیلووات در برگه زیر عنوان «تعداد فاز» نوشته شده و نوع توان (پیک یا اسمی) مشخص نیست؛ این یکی از همان مواردی است که باید پرسید.

CP8000FSW برگه‌ی کوتاهی دارد: چهارزمانه، ۷٫۵ کیلووات (با علامت «نیاز به بازبینی»)، گارانتی، نمایشگر، AVR، چرخ و دسته. چون ظرفیت باک و جریان ثبت نشده، نمی‌توان ساعت کار را حساب کرد.

رونی‌استار RS6500E و اسمیت SM6500E

هر دو باک ۲۵ لیتر و روغن ۱ لیتر دارند. RS6500E سیم‌پیچ مس ۱۰۰٪، باتری، نمایشگر دیجیتال و استارت دستی/برقی را ثبت کرده و توانش «۶٫۵ ماکسیمم» با علامت بازبینی است. SM6500E چهارزمانه است، گارانتی ۱۰ ساله دارد و توانش ۶٫۵ کیلووات است، بدون مشخص بودن پیک یا اسمی. مقایسه‌ی ساده: اگر نوع توان در هر دو پیک باشد، مصرف پیوسته‌ی واقعی احتمالاً نزدیک ۵٫۵ تا ۶ کیلووات است؛ این حدس ماست، نه عدد برگه.

تیوان TW600، تیوان TW4200i، کیتون K15000DW، کواکس xl8500cv-E2 و IC8

برای این مدل‌ها در صفحه‌ی فروشگاه مشخصات ناقص یا اصلاً ثبت نشده است. K15000DW فقط پیک ۸٫۵، AVR، وزن ۹۰ و چرخ را دارد. بدون ظرفیت باک، جریان و صدا نمی‌توانیم تحلیل واقعی بدهیم، و عمداً عدد حدسی ننوشته‌ایم. برای مدل‌های بزرگ‌تر دسته‌ی موتور برق 8.5 کیلووات و موتور برق 9 کیلووات را هم ببینید.

جدول مقایسه‌ی موتور برق ۶ تا ۱۰ کیلووات

مدل	پیک / اسمی	جریان	باک	وزن	صدا
K6000E / K6000E-T	۶ / ۵٫۵ کیلووات	۲۷ A تک‌فاز، ۹ A سه‌فاز	۲۵ لیتر	۸۷ کیلوگرم	۹۷ دسی‌بل
KD13500DXE	عنوان ۶٫۴ کیلووات (۸ کاوا)	۳۲ A در ۲۲۰ V	ثبت نشده	ثبت نشده	ثبت نشده
CP6500FSW	۶٫۵ کیلووات (نوع نامشخص)	ثبت نشده	۲۵ لیتر	ثبت نشده	ثبت نشده
RS6500E	۶٫۵ ماکسیمم	ثبت نشده	۲۵ لیتر	ثبت نشده	ثبت نشده
SM6500E	۶٫۵ کیلووات (نوع نامشخص)	ثبت نشده	۲۵ لیتر	ثبت نشده	ثبت نشده
CP8000FSW	۷٫۵ کیلووات (بازبینی)	ثبت نشده	ثبت نشده	ثبت نشده	ثبت نشده
K15000DW	پیک ۸٫۵	ثبت نشده	ثبت نشده	۹۰ کیلوگرم	ثبت نشده

سناریوی نمونه: کارگاه کوچک و ویلا

فرض کنید کارگاهی دارید با: یک مته‌ستون ۲ کیلووات تک‌فاز، سه چراغ LED جمعاً ۱۵۰ وات، دو لپ‌تاپ ۱۸۰ وات، و یک کولر گازی ۱٫۲ کیلووات. جمع هم‌زمان ≈ ۳٫۵ کیلووات پیوسته. اگر کمپرسور کولر هنگام راه‌اندازی دو تا سه برابر بکشد، پیک به حدود ۶ کیلووات می‌رسد. با ضریب ۸۰ درصد، توان اسمی لازم ≈ ۴٫۴ کیلووات است و دستگاه ۶ کیلوواتی حاشیه‌ی کافی دارد. اگر بخواهید یک الکتروموتور سه‌فاز ۴ کیلوواتی هم اضافه کنید، جمع به ۷ کیلووات و بالاتر می‌رود و رده‌ی ۸ تا ۱۰ کیلووات یا سه‌فاز ۲۰ کیلووات لازم می‌شود. اعداد فرضی‌اند.

برای محاسبه‌ی بار خودتان، این ترتیب را دنبال کنید:

1. توان پلاک هر وسیله را بنویسید.
2. بزرگ‌ترین موتور را با ضریب راه‌اندازی ۲ تا ۳ جدا بگذارید.
3. جمع بار پیوسته را با پیک بزرگ‌ترین موتور جمع کنید.
4. نتیجه را بر ۰٫۸ تقسیم کنید تا توان اسمی لازم به دست آید.
5. اگر بار سه‌فاز داری، جریان فاز را با √۳ × ۳۸۰ × I بسنجید.

چند نمونه‌ی کاربرد واقعی

ویلای ییلاقی با قطعی‌های طولانی. دو یخچال (هرکدام حدود ۱۵۰ وات)، پمپ آب نیم اسب (حدود ۴۰۰ وات و پیک سه برابر)، پنج چراغ و تلویزیون. بار پیوسته زیر ۱٫۵ کیلووات است، ولی پیک پمپ تا ۱٫۲ کیلووات می‌رود؛ دستگاه ۶ کیلوواتی بسیار فراتر از نیاز است و اگر کولر هم اضافه کنید همچنان جا دارد.

آپارتمان یا ساختمان چندواحدی. پمپ آب مشترک، روشنایی راه‌پله و آسانسور کوچک. آسانسور بار راه‌اندازی بالا دارد؛ معمولاً رده‌ی ۸ تا ۱۰ کیلووات با ATS و نصب توسط برقکار انتخاب می‌شود. این مثال فرضی است و باید پلاک موتور آسانسور را با تکنسین آن بررسی کنید.

کارگاه ساختمانی. سنگ‌فرز، دریل، جوش اینورتری سبک و چراغ‌های پروژکتوری. هم‌زمانی بار کم است و دستگاه ۶ تا ۷٫۵ کیلووات کافی است؛ اگر جوش با الکترود بزرگ هم دارید، دسته‌ی موتور برق جوشکاری را ببینید.

باک ۲۵ لیتری چقدر کار می‌کند؟

برای مدل‌هایی که باک ۲۵ لیتر ثبت کرده‌اند، ساعت کار از تقسیم باک بر مصرف ساعتی به دست می‌آید. مصرف ساعتی در برگه‌ی اغلب این محصولات ثبت نشده است. به‌عنوان نمونه اگر مصرف در بار ۷۵ درصد را ۲٫۵ لیتر بر ساعت فرض کنیم، باک ۲۵ لیتری حدود ۱۰ ساعت می‌دهد؛ اگر ۳ لیتر باشد، حدود ۸ ساعت. این فقط مثال حساب است، نه عدد مدل. مصرف واقعی را از دفترچه یا آزمون ۱ ساعته با پیمانه بگیرید.

نصب و ایمنی

مرکز کنترل بیماری آمریکا (CDC) می‌گوید موتور برق باید بیرون از ساختمان و دور از پنجره و در کار کند، هرگز در گاراژ یا زیرزمین روشن نشود و آشکارساز مونوکسید کربن داشته باشید. اتصال دستگاه به تابلو برق ساختمان باید با کلید تبدیل دستی یا ATS و توسط برقکار انجام شود، تا برق برگشتی به شبکه نرسد. زمین‌کردن بدنه را طبق دفترچه انجام دهید. صدای ۹۷ دسی‌بل یعنی محافظ گوش.

نگهداری

• روغن اول را پس از ۲۰ ساعت کار و بعد طبق دفترچه عوض کنید.
• فیلتر هوا را در محیط گرد و خاکی هفتگی بازبینی کنید.
• بنزین را پیش از انبارداری طولانی خالی یا تثبیت کنید.
• هر ماه دستگاه را ۱۵ دقیقه زیر بار روشن کنید.

اشتباه‌های رایج

1. خرید بر اساس عنوان. همیشه صفحه‌ی مشخصات و نوع توان (پیک یا اسمی) را ببینید.
2. یکی گرفتن کاوا و کیلووات. ۸ کاوا یعنی حدود ۶٫۴ کیلووات.
3. نادیده گرفتن راه‌اندازی موتور. پیک بزرگ‌ترین موتور را جدا حساب کنید.
4. اتصال مستقیم به تابلو بدون ATS. خطر جانی برای برقکار شبکه.
5. بی‌توجهی به صدا. ۹۷ دسی‌بل برای مجتمع مسکونی مناسب نیست؛ مدل سایلنت را ببینید.

اگر صدا یا کاربری دیگری دارید

برای محیط مسکونی موتور برق سایلنت را بررسی کنید و اگر برق تمیزتر لازم است موتور برق اینورتر. برای کارگاه‌های بزرگ‌تر موتور برق کارگاهی و صنعتی و موتور برق صنعتی مناسب‌اند. برای بارهای کمتر از ۳ کیلووات هم موتور برق کمتر از 3 کیلووات صرفه‌ی بیشتری دارد. برندهای موتور برق و صفحه‌ی اصلی موتور برق هم برای مرور بیشتر آماده است.

برای راهنمایی رایگان، با کارشناسان شهر موتور برق تماس بگیرید یا به نشانی تهران، خیابان سعدی جنوبی، پاساژ صدقی‌نژاد مراجعه کنید.

مشاوره‌ی خرید: ‎۰۲۱ ۹۱۰۹ ۷۱۸۶

پرسش‌های متداول

موتور برق ۶ تا ۱۰ کیلووات چه چیزهایی را راه می‌اندازد؟ چند کولر گازی، یخچال، پمپ آب و ابزار کارگاهی؛ به‌شرط اینکه جمع بار پیوسته از حدود ۸۰ درصد توان اسمی بیشتر نشود.

فرق کیلووات و کاوا چیست؟ کیلووات توان واقعی و کاوا توان ظاهری است؛ با ضریب توان ۰٫۸ هر ۸ کاوا حدود ۶٫۴ کیلووات می‌شود.

برای کارگاه سه‌فاز کدام را بگیرم؟ مدلی که صراحتاً سه‌فاز بودن را در برگه دارد، مثل K6000E-T؛ و جریان فاز را با √۳ × ۳۸۰ × I بسنجید.

آیا این دستگاه‌ها به ATS نیاز دارند؟ برای اتصال به تابلوی ساختمان بله، با نصب برقکار.

باک ۲۵ لیتری چند ساعت می‌رود؟ بسته به مصرف؛ با فرض ۲٫۵ لیتر بر ساعت حدود ۱۰ ساعت، ولی مصرف واقعی را از دفترچه بگیرید.

چرا برخی برگه‌ها ناقص‌اند؟ چون مشخصات هنوز کامل ثبت نشده؛ مشخصات را از کارشناس بپرسید.

منابع

• CDC: When the power goes out, keep your generator outside
• CDC/NIOSH: Occupational Noise Exposure
• Wikipedia: Electric power